Bericht van Hans Schönfeld: ‘Verandering en constantie’

De Sublime Berichten: maandag t/m vrijdag om 9.30 uur: experts uit alle hoeken van de samenleving met een frisse kijk op de wereld. Vandaag Hans Schönfeld, onze insider bij de Nederlandse politie.

Vandaag wil ik met u eens even niet stilstaan bij de snelle veranderingen, maar juist eens bij het constante in onze maatschappij. Heraclitus, een wijsgeer, zei hierover eens “Alles stroomt en niets blijft (hetzelfde)”. Een rivier bijvoorbeeld verandert voortdurend, bestaat geen minuut uit hetzelfde water. Maar de waterbedding echter die blijft dezelfde en verandert doorgaans op langere termijn.

De wereld overpeinzend, kun je dus ook inzoomen op constantie, op het “er is niets nieuws onder de zon”. Deze zienswijze dat er weinig verandert, althans niet wezenlijk, hoogstens oude wijn in steeds nieuwere zakken (of karton tegenwoordig) wordt beschreven door Harari in zijn zeer lezenswaardige boek Sapiens. Hij ziet slechts drie grote revoluties: de introductie van de denkende en samenwerkende mens (50.000 jaar geleden), de overgang van verzamelen en jagen naar een agrarische maatschappij (5000 jaar geleden) en de introductie van wetenschap (zo’n 500 jaar geleden) bij een praktisch gelijkblijvend menselijk DNA.

Er is dus een mix van enerzijds steeds snelle veranderingen en anderzijds een stoïcijnse constantheid. Dat zien we bijvoorbeeld in de uitdrukking ‘de koning is dood, lang leve de koning’. Diederik Samson vertrekt en Lodewijk Asscher komt; het systeem van opvolgende topdogs blijft in stand. Voor iedereen die wel eens bang is voor alle snelle veranderingen in de wereld mag dit een geruststelling zijn. De wereld verandert inderdaad maar kent reeksen van zich herhalende fenomenen; actie die leidt tot reactie, macht die leidt tot corruptie en onderdrukking die leidt tot opstand.

Bericht achterlaten